Onkologia
Rak nerki
Często wykrywany przypadkiem w USG jamy brzusznej. Rozpoznany wcześnie jest zwykle wyleczalny operacyjnie.
Ostatnia aktualizacja: 12 października 2026
Co to takiego?
Rak nerki to nowotwór złośliwy, który najczęściej wywodzi się z komórek kanalików nerkowych, a najczęstszą postacią jest rak jasnokomórkowy. W Polsce rozpoznaje się go u ponad 5 tys. osób rocznie, częściej u mężczyzn i po 60. roku życia.
Wielu chorych nie ma żadnych objawów, a guz wychodzi przypadkiem, np. podczas USG jamy brzusznej zrobionego z innego powodu. To dobra wiadomość, bo tak wykryte zmiany są zwykle małe i dają duże szanse na wyleczenie. Nie każdy guz nerki jest rakiem: część małych zmian okazuje się łagodna, a torbiele nerek, czyli woreczki z płynem, są bardzo częste i zwykle niegroźne.
Najczęstsze objawy
- najczęściej brak objawów
- krew w moczu - widoczna gołym okiem lub tylko w badaniu
- tępy ból w okolicy lędźwi lub boku
- wyczuwalny guz w jamie brzusznej (rzadko)
- niezamierzona utrata masy ciała, gorączka bez przyczyny, nocne poty
- niewyjaśniona anemia lub nowe, trudne do leczenia nadciśnienie
Kiedy zgłosić się do lekarza
Umów wizytę
W najbliższych dniach lub tygodniach
- w moczu pojawiła się krew, nawet jednorazowo i bez bólu
- tępy ból w boku lub lędźwiach nie mija od kilku dni bez wyraźnej przyczyny
- chudniesz bez powodu albo masz niewyjaśnioną gorączkę i nocne poty
- w USG lub tomografii opisano guz albo podejrzaną torbiel nerki - umów konsultację urologiczną
- w rodzinie występował rak nerki albo choroba von Hippla-Lindaua
Nie czekaj: SOR lub 112
Jeśli dotyczy Cię któraś z sytuacji
- nagły, bardzo silny ból w boku z gorączką lub dreszczami
- w moczu są duże skrzepy i nie możesz go oddać
- masywne krwawienie w moczu
Zadzwoń pod 112 albo jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
Kto jest bardziej narażony
- Palenie papierosów.
- Nadwaga i otyłość.
- Nadciśnienie tętnicze.
- Przewlekła choroba nerek, zwłaszcza dializoterapia.
- Niektóre zespoły genetyczne, np. choroba von Hippla-Lindaua, i rak nerki w rodzinie.
- Wiek powyżej 60 lat i płeć męska.
Czy każdy guz nerki to rak?
Nie. Proste torbiele z płynem są bardzo częste i zwykle niegroźne, a lekarz ocenia je w klasyfikacji Bosniaka. Także wśród małych zmian litych (poniżej ok. 4 cm) mniej więcej jedna na pięć okazuje się łagodna, np. onkocytoma lub naczyniakomięśniakotłuszczak. Odróżnienie ich od raka wymaga dobrego obrazowania, a czasem biopsji.
Jak się rozpoznaje
USG jamy brzusznej
Często pierwsze badanie, które pokazuje zmianę w nerce. Odróżnia torbiel od zmiany litej, ale nie wystarcza do oceny zaawansowania.
Tomografia lub rezonans z kontrastem
Podstawowe badania do oceny charakteru guza, jego wielkości i położenia, zajęcia naczyń, węzłów chłonnych oraz innych narządów. Przy chorobie nerek lub uczuleniu na kontrast lekarz dobierze odpowiednie badanie.
Badania krwi i ocena czynności nerek
Morfologia, kreatynina i eGFR pokazują, jak pracuje druga nerka i czy po zabiegu będzie wystarczająco dużo zdrowej tkanki.
Biopsja
Nie zawsze jest potrzebna. Zwykle nie wykonuje się jej, gdy guz i tak ma być operowany. Rozważa się ją przy małych zmianach, gdy brany jest pod uwagę nadzór lub ablacja, oraz przed leczeniem systemowym, gdy rozpoznanie nie jest pewne.
Jak się leczy
O wyborze metody decydują wielkość i położenie guza, wiek, choroby towarzyszące i stan drugiej nerki.
Operacja z zachowaniem nerki
Usunięcie guza razem z rąbkiem zdrowej tkanki (nefrektomia częściowa). Jest preferowana przy guzach małych i średnich, gdy da się ją bezpiecznie wykonać, bo chroni czynność nerek. Wykonuje się ją laparoskopowo, robotowo lub klasycznie.
Usunięcie całej nerki
Nefrektomia radykalna to wybór przy dużych guzach lub takich, których nie da się wyciąć z zachowaniem nerki. Często odbywa się laparoskopowo. Druga, zdrowa nerka przejmuje pracę.
Ablacja i aktywny nadzór
U osób starszych lub obciążonych chorobami, przy małych guzach, można zniszczyć guz zimnem lub prądem (krioablacja, ablacja falami radiowymi) albo obserwować go w regularnych badaniach obrazowych, jeśli ryzyko zabiegu przewyższa korzyść.
Leczenie choroby zaawansowanej
Przy przerzutach i wysokim ryzyku nawrotu stosuje się leczenie systemowe: immunoterapię i leki celowane, często w skojarzeniu, a czasem także operację lub radioterapię przerzutów. Plan ustala zespół onkologiczny.
Życie z jedną nerką
Zdrowa nerka z czasem powiększa się i przejmuje większość pracy, więc większość osób funkcjonuje normalnie.
- Kontroluj kreatyninę i eGFR zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Pilnuj ciśnienia tętniczego i poziomu cukru.
- Nie pal papierosów i nie nadużywaj leków przeciwbólowych z grupy NLPZ.
- Sporty z ryzykiem urazu brzucha omów z lekarzem.
Kontrole po leczeniu
Po leczeniu regularnie wykonuje się badania obrazowe (USG, tomografię) i badania krwi. Częstość zależy od zaawansowania guza i ryzyka nawrotu, a kontrole trwają wiele lat. Harmonogram ustala lekarz prowadzący.
Najczęstsze pytania
Mam torbiel na nerce. Czy to rak?
Zwykle nie. Proste torbiele wypełnione płynem są bardzo częste i niegroźne, zwykle wystarczy obserwacja. Dokładniejszej diagnostyki, np. tomografii, wymagają torbiele złożone, z przegrodami lub zgrubieniami ścian.
Czy rak nerki daje objawy?
Często nie, zwłaszcza na początku. Krew w moczu, ból w boku i wyczuwalny guz zdarzają się dziś rzadziej i bywają oznaką choroby zaawansowanej, dlatego wiele guzów wykrywa się przypadkiem w USG. Krew w moczu zawsze wymaga diagnostyki.
Czy guz nerki zawsze trzeba usuwać?
Nie zawsze. Małe guzy u wybranych osób można obserwować albo leczyć ablacją. Większość guzów litych, które mają cechy raka, usuwa się jednak operacyjnie, bo to daje największą szansę wyleczenia. Decyzję podejmuje się indywidualnie.
Czy po usunięciu nerki można normalnie żyć?
Tak. Druga nerka powiększa się i przejmuje większość pracy. Ważne są kontrole czynności nerek, ciśnienie, niepalenie i unikanie nadużywania leków przeciwbólowych.
Czy rak nerki jest dziedziczny?
Rzadko. Większość przypadków to rak sporadyczny, ale część wiąże się z zespołami genetycznymi, np. chorobą von Hippla-Lindaua. Podejrzewa się je przy zachorowaniu w młodym wieku, wielu guzach lub zachorowaniach w rodzinie. Wtedy zaleca się poradę genetyczną.
Czy trzeba robić USG nerek profilaktycznie?
U zdrowych osób bez objawów nie ma powszechnych zaleceń badań przesiewowych. USG warto zrobić, gdy pojawiają się objawy (np. krew w moczu), przy wysokim ryzyku (dializy, rodzinne zespoły genetyczne) oraz zgodnie z zaleceniem lekarza.
Na czym opiera się ta strona
- EAU Guidelines on Renal Cell Carcinoma (aktualizacja 2026)
- EAU Patient Information - Kidney cancer
- NHS - Kidney cancer
- Mayo Clinic - Kidney cancer
- Krajowy Rejestr Nowotworów
Informacje mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji lekarskiej ani nie służą do stawiania diagnozy. Ostatnia aktualizacja: 12 października 2026.
Zobacz też
Onkologia
Rak gruczołu krokowego
Badanie PSA, rezonans i biopsja, aktywny nadzór, operacja i radioterapia. Co warto wiedzieć o raku prostaty i kiedy zacząć się badać.
Czytaj dalejOnkologia
Rak pęcherza moczowego
Krew w moczu, cystoskopia i TURBT, wlewki z BCG, leczenie raka nacieczającego mięśniówkę i kontrole po leczeniu. Co warto wiedzieć o raku pęcherza.
Czytaj dalejOgólna urologia
Andrologia
Zaburzenia erekcji, niepłodność męska, niski testosteron i choroba Peyroniego. Jak się je bada i leczy oraz kiedy zgłosić się pilnie.
Czytaj dalejMasz pytania lub niepokojące objawy?
Opisz, co się dzieje. Urolog odpowie, jakie badania warto zrobić i jak przygotować się do wizyty.