Ogólna urologia

Andrologia

Zdrowie seksualne i płodność mężczyzny: zaburzenia erekcji, niepłodność, niski testosteron i inne sprawy, o których trudno mówić.

Ostatnia aktualizacja: 12 października 2026

Co to takiego?

Andrologia zajmuje się zdrowiem męskich narządów płciowych: erekcją, płodnością, poziomem testosteronu oraz chorobami prącia i jąder. Największą przeszkodą jest tu zwykle wstyd, a nie sama choroba, tymczasem większość problemów da się dziś skutecznie leczyć.

Zaburzenia erekcji to stałe lub nawracające trudności z uzyskaniem albo utrzymaniem wzwodu wystarczającego do satysfakcjonującego współżycia. Często mają przyczynę w naczyniach krwionośnych, cukrzycy, nadciśnieniu, lekach lub stresie, dlatego bywają pierwszym sygnałem choroby serca. O niepłodności mówimy, gdy mimo regularnego współżycia ciąża nie pojawia się przez 12 miesięcy. U około połowy par przyczyna dotyczy także mężczyzny, więc badanie nasienia to jeden z pierwszych kroków.

Najczęstsze objawy

  • trudność z uzyskaniem lub utrzymaniem wzwodu
  • słabszy lub krótszy wzwód niż dawniej, brak porannych wzwodów
  • spadek popędu płciowego
  • zbyt szybki wytrysk albo jego brak
  • wygięcie prącia, guzek lub ból przy wzwodzie
  • brak ciąży mimo starań trwających ponad rok
  • ciężkość, obrzęk lub guzek w mosznie

Kiedy zgłosić się do lekarza

Umów wizytę

W najbliższych dniach lub tygodniach

  • wzwód jest słabszy lub krótszy niż dawniej i trwa to od kilku tygodni
  • starania o dziecko trwają dłużej niż rok
  • prącie jest wygięte albo wyczuwasz w nim zgrubienie lub guzek
  • spadł Ci popęd, a do tego czujesz stałe zmęczenie
  • wyczuwasz w mosznie guzek, obrzęk lub ciężkość - nie czekaj z tym na zaplanowaną kontrolę

Nie czekaj: SOR lub 112

Jeśli dotyczy Cię któraś z sytuacji

  • wzwód trwa dłużej niż 4 godziny, zwłaszcza bolesny (priapizm)
  • nagły, silny ból jądra lub moszny, często z nudnościami - liczą się godziny (skręt jądra)
  • podczas współżycia usłyszałeś trzask, a prącie nagle zmiękło, spuchło i się zasiniło (złamanie prącia)
  • po tabletce na erekcję pojawił się ból w klatce piersiowej albo nagła utrata wzroku lub słuchu

Zadzwoń pod 112 albo jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.

Zaburzenia erekcji: skąd się biorą

Przyczyny rzadko są wyłącznie psychiczne. Najczęściej nakłada się kilka czynników naraz.

  • Miażdżyca i choroby naczyń - wzwód to w dużej mierze zjawisko naczyniowe, a kłopoty z erekcją mogą wyprzedzać zawał o kilka lat.
  • Cukrzyca, nadciśnienie, otyłość i zespół metaboliczny.
  • Palenie, nadmiar alkoholu i mała aktywność fizyczna.
  • Niektóre leki, np. na nadciśnienie, depresję lub hormonalne leki na prostatę.
  • Operacje i urazy miednicy, w tym leczenie raka prostaty.
  • Stres, lęk, depresja i napięcia w związku.
  • Niski poziom testosteronu.

Jak się rozpoznaje zaburzenia erekcji

Rozmowa i badanie

Lekarz pyta o początek problemu, poranne wzwody, leki i choroby, często korzysta z krótkiego kwestionariusza (IIEF-5). Bada narządy płciowe, mierzy ciśnienie i obwód talii.

Badania krwi

Glukoza lub HbA1c, cholesterol i poranny testosteron. Dalsza diagnostyka, np. USG dopplerowskie prącia, jest potrzebna tylko w wybranych sytuacjach.

Ocena serca i naczyń

Zaburzenia erekcji i choroby serca mają wspólne podłoże, dlatego lekarz może zalecić kontrolę ciśnienia i serca, zwłaszcza po 40. roku życia lub przy innych czynnikach ryzyka.

Jak się leczy zaburzenia erekcji

Leczenie zaczyna się od najprostszych i najbezpieczniejszych metod, a do bardziej zaawansowanych przechodzi się stopniowo.

Styl życia i leczenie chorób towarzyszących

Ruch, redukcja masy ciała, rzucenie palenia, mniej alkoholu oraz dobrze leczone nadciśnienie i cukrzyca często poprawiają erekcję i wzmacniają działanie leków.

Tabletki (inhibitory PDE5)

Sildenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil pomagają większości mężczyzn, ale działają tylko przy pobudzeniu seksualnym. Nie wolno łączyć ich z azotanami (np. nitrogliceryną) - grozi to groźnym spadkiem ciśnienia. Częste działania niepożądane to ból głowy, zaczerwienienie twarzy i uczucie zatkanego nosa. Kupuj je wyłącznie w aptece - sfałszowane tabletki z internetu bywają niebezpieczne.

Metody drugiego wyboru

Gdy tabletki nie wystarczają lub nie można ich brać: pompa próżniowa, zastrzyki z alprostadylu do prącia albo czopek do cewki moczowej. Wybór zależy od możliwości i preferencji pacjenta.

Implant prącia

Gdy inne metody zawodzą, implant zapewnia wzwód na życzenie. To zabieg operacyjny, zarezerwowany dla wybranych pacjentów.

Wsparcie psychoseksualne

Jeśli dużą rolę grają stres, lęk lub relacja, pomaga rozmowa z seksuologiem lub psychoterapeutą, osobno albo razem z leczeniem.

Niepłodność męska: możliwe przyczyny

Przyczyn jest wiele, a część z nich da się wyleczyć.

  • Żylaki powrózka nasiennego - jedna z częstszych przyczyn, którą można leczyć zabiegowo.
  • Zaburzenia hormonalne (przysadka, jądra).
  • Wnętrostwo, przebyte zapalenie jąder, urazy jąder.
  • Zakażenia i niedrożność dróg wyprowadzających nasienie.
  • Czynniki genetyczne.
  • Palenie, alkohol, otyłość, przegrzewanie jąder i sterydy anaboliczne.
  • Niektóre leki i leczenie onkologiczne.

Jak bada się płodność

Badanie nasienia

Podstawowe badanie, zwykle po 2-7 dniach wstrzemięźliwości, w dobrej pracowni i najlepiej powtórzone po kilku tygodniach, bo wyniki mocno się wahają. Normy WHO (2021) opisują wartości typowe dla mężczyzn, których partnerki zaszły w ciążę w ciągu roku. To nie jest granica między płodnością a niepłodnością: wynik poniżej normy nie przesądza o niepłodności, a prawidłowy jej nie wyklucza.

Badania krwi

Hormony (FSH, testosteron, czasem LH i prolaktyna), a przy bardzo małej liczbie plemników także badania genetyczne.

Badanie i USG moszny

Pozwala wykryć żylaki powrózka nasiennego oraz zmiany w jądrach i nasieniowodach.

Jak się leczy niepłodność męską

Zmiana stylu życia

Rzucenie palenia, mniej alkoholu, redukcja masy ciała, unikanie przegrzewania jąder i odstawienie sterydów anabolicznych.

Leczenie przyczyny

Zabieg usunięcia żylaków powrózka nasiennego w wybranych przypadkach, leczenie zakażeń, a przy zaburzeniach hormonalnych terapia dobrana przez specjalistę.

Metody wspomaganego rozrodu

Gdy to nie wystarcza, pomagają inseminacja, zapłodnienie in vitro i ICSI, czasem z plemnikami pobranymi bezpośrednio z jądra lub najądrza. Decyzję podejmuje się razem ze specjalistą od leczenia niepłodności.

Testosteron nie jest lekiem na niepłodność

Preparaty z testosteronem i sterydy anaboliczne mogą mocno obniżyć produkcję plemników, a nawet ją zatrzymać. Jeśli starasz się o dziecko, nie przyjmuj ich bez wiedzy urologa. Po odstawieniu płodność nie zawsze wraca od razu.

Inne problemy andrologiczne

Niski testosteron

Objawy to spadek popędu, zmęczenie, gorszy nastrój i mniejsza masa mięśniowa. Rozpoznanie wymaga objawów oraz potwierdzonego niskiego poziomu testosteronu w kilku porannych badaniach krwi. Leczenie wpływa m.in. na płodność, prostatę i morfologię, dlatego wymaga kontroli lekarskiej.

Choroba Peyroniego

Zgrubienia w osłonce prącia powodują jego wygięcie, czasem ból przy wzwodzie. W fazie aktywnej leczy się zachowawczo, a przy utrwalonym, dużym wygięciu utrudniającym współżycie można wykonać operację.

Przedwczesny wytrysk

Bardzo częsty i dobrze poddający się leczeniu: pomagają techniki behawioralne, preparaty miejscowe i niektóre leki doustne, a także terapia.

Najczęstsze pytania

Czy zaburzenia erekcji to tylko kwestia psychiki?

Rzadko. U mężczyzn po 40. roku życia najczęściej wynikają z problemów naczyniowych lub chorób przewlekłych, a do tego dochodzą czynniki psychiczne. Nagły początek przy zachowanych porannych wzwodach częściej wskazuje na przyczynę psychologiczną, ale i wtedy warto zrobić podstawową diagnostykę.

Czy tabletki na erekcję są bezpieczne?

U większości mężczyzn tak, ale nie u wszystkich. Nie wolno łączyć ich z azotanami, a przy chorobie serca lub niskim ciśnieniu potrzebna jest ocena lekarza. Kupuj je tylko w aptece, bo sfałszowane tabletki z internetu bywają niebezpieczne.

Po jakim czasie starań warto zbadać nasienie?

Po 12 miesiącach regularnego współżycia bez ciąży, u obojga partnerów jednocześnie. Wcześniej, np. po 6 miesiącach, jeśli partnerka ma ponad 35 lat albo wiadomo o problemach takich jak wnętrostwo, operacje w obrębie moszny czy leczenie onkologiczne.

Jak przygotować się do badania nasienia?

Zwykle zaleca się 2-7 dni wstrzemięźliwości i dostarczenie próbki do pracowni w krótkim czasie, w temperaturze ciała, zgodnie z instrukcją laboratorium. Warto powtórzyć badanie, bo wynik może się znacznie różnić z próby na próbę.

Czy niski testosteron trzeba leczyć?

Tylko wtedy, gdy są objawy, a niski poziom potwierdzono w badaniach krwi pobranych rano. Leczenie nie jest dla każdego, wpływa na płodność i wymaga kontroli morfologii oraz prostaty. Nie kupuj testosteronu ani suplementów na własną rękę.

Kiedy zaburzenia erekcji wymagają pilnej wizyty?

Gdy pojawiły się nagle po urazie, razem z bólem w klatce piersiowej lub dusznością przy wysiłku, albo gdy wzwód nie ustępuje po 4 godzinach. Pilnej oceny wymagają też osłabienie nóg i zaburzenia czucia w okolicy krocza.

Na czym opiera się ta strona

Informacje mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji lekarskiej ani nie służą do stawiania diagnozy. Ostatnia aktualizacja: 12 października 2026.

Masz pytania lub niepokojące objawy?

Opisz, co się dzieje. Urolog odpowie, jakie badania warto zrobić i jak przygotować się do wizyty.