Uroflowmetria

Badanie najczęściej zleca się przy objawach takich jak:

• słaby lub przerywany strumień moczu
• trudność w rozpoczęciu oddawania moczu
• konieczność parcia podczas mikcji
• wydłużony czas oddawania moczu
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
• częste oddawanie moczu
• oddawanie moczu w nocy
• podejrzenie zwężenia cewki moczowej
• dolegliwości związane z łagodnym rozrostem prostaty
• kontrola po leczeniu lub zabiegu urologicznym

Pacjent oddaje mocz do specjalnego urządzenia przypominającego toaletę lub lejek, które automatycznie rejestruje ilość i czas oddanego moczu, szybkość przepływu, maksymalny przepływ (Qmax), średni przepływ oraz kształt krzywej przepływu. Badanie odbywa się w warunkach zapewniających prywatność i powinno przypominać możliwie normalne oddawanie moczu. Uroflowmetria jest całkowicie nieinwazyjna i bezbolesna - nie wymaga cewnika, znieczulenia ani pobierania krwi.

Najważniejsze jest, aby przyjść na badanie z odpowiednio wypełnionym pęcherzem i wyraźną potrzebą oddania moczu - nie należy jednak doprowadzać do bardzo bolesnego przepełnienia. Jeżeli pęcherz jest zbyt słabo wypełniony, wynik może być trudny do interpretacji i badanie może wymagać powtórzenia - w praktyce objętość około 150 ml lub większa zwykle daje bardziej użyteczny wynik. Najczęściej warto:

• wypić wodę przed badaniem
• nie oddawać moczu bezpośrednio przed wizytą
• zgłosić się wtedy, gdy pojawia się naturalne parcie na mocz

Qmax to maksymalna szybkość przepływu moczu, podawana zwykle w ml/s. Nie istnieje jedna wartość, która u każdego pacjenta oznacza wynik prawidłowy lub nieprawidłowy - dlatego lekarz nie ocenia samej jednej liczby. Na Qmax wpływają m.in.:

• wiek
• płeć
• ilość oddanego moczu
• stopień wypełnienia pęcherza
• siła skurczu pęcherza
• ewentualne utrudnienie odpływu moczu

Urządzenie tworzy wykres pokazujący, jak zmienia się przepływ moczu w czasie. Prawidłowa mikcja najczęściej daje gładką krzywą przypominającą dzwon. Inny kształt może sugerować problem z oddawaniem moczu, ale sam wykres nie pozwala jednoznacznie określić jego przyczyny. Przykładowo:

• spłaszczona krzywa może towarzyszyć utrudnieniu odpływu moczu
• przerywany przepływ może występować przy parciu tłocznią brzuszną lub zaburzeniach pracy pęcherza
• niski przepływ może wynikać zarówno z przeszkody, jak i słabszego skurczu pęcherza

Po uroflowmetrii często wykonuje się dodatkowo USG pęcherza, które pozwala określić, ile moczu pozostało w nim po oddaniu moczu (tzw. PVR - post-void residual). Połączenie uroflowmetrii z PVR daje więcej informacji niż sama ocena przepływu.

Nie zawsze. Słaby przepływ może mieć różne przyczyny - np.:

• powiększona prostata
• zwężenie cewki moczowej
• osłabienie mięśnia pęcherza
• zaburzenia neurologiczne
• zbyt mała ilość moczu podczas badania