Badanie per rectum (DRE)
Kiedy wykonuje się badanie per rectum?
Lekarz może wykonać DRE m.in. przy:
- trudnościach w oddawaniu moczu
- słabym strumieniu moczu
- częstym oddawaniu moczu
- podejrzeniu łagodnego rozrostu prostaty
- podwyższonym PSA
- kontroli urologicznej u mężczyzn
- podejrzeniu choroby prostaty
- bólu w obrębie miednicy lub krocza
Co oceniamy podczas badania?
Badanie trwa zwykle kilkadziesiąt sekund i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Lekarz może ocenić:
- przybliżoną wielkość prostaty
- jej kształt i symetrię
- spoistość gruczołu
- obecność twardych obszarów lub guzków
- bolesność prostaty
- powierzchnię gruczołu
- orientacyjnie napięcie zwieracza odbytu
Jak wygląda badanie?
Pacjent najczęściej stoi lekko pochylony do przodu lub leży na boku z podkurczonymi nogami (rzadziej przyjmuje inną pozycję, zależnie od gabinetu). Lekarz zakłada rękawiczkę, nakłada żel i delikatnie wprowadza palec do odbytnicy - prostata znajduje się bezpośrednio przed ścianą odbytnicy, dlatego może być oceniona dotykiem. Całe badanie trwa zwykle kilkadziesiąt sekund.
Czy badanie boli?
Najczęściej nie boli, ale może powodować krótkotrwały dyskomfort, uczucie ucisku lub parcia. Silniejszy ból może pojawić się np. przy stanie zapalnym prostaty, chorobach odbytu, szczelinie odbytu lub nasilonych hemoroidach. Jeżeli okolica odbytu jest bolesna, warto powiedzieć o tym lekarzowi przed badaniem.
Jak się przygotować?
Do standardowego DRE nie jest potrzebne szczególne przygotowanie. Zwykle nie trzeba być na czczo, wykonywać lewatywy, odstawiać leków ani mieć pełnego pęcherza. Warto natomiast poinformować lekarza o:
- bólu odbytu
- krwawieniu
- hemoroidach
- niedawnych zabiegach w obrębie odbytnicy
DRE a PSA
DRE i PSA to dwa różne badania, które mogą się wzajemnie uzupełniać - podobnie jak DRE i USG prostaty. Nieprawidłowy wynik jednego z nich może być wskazaniem do dalszej diagnostyki.
PSA
Badanie krwi oceniające stężenie antygenu swoistego dla prostaty.
DRE
Badanie fizykalne, podczas którego lekarz ocenia prostatę dotykiem.
Czy DRE wykrywa raka prostaty?
Badanie może wykryć niektóre nieprawidłowości sugerujące nowotwór, ale nie może samodzielnie potwierdzić ani wykluczyć raka prostaty - nie każdy rak jest wyczuwalny palcem. Prawidłowe DRE nie wyklucza raka prostaty. Dlatego przy podejrzeniu nowotworu bierze się pod uwagę również:
- PSA
- rezonans prostaty (mpMRI)
- inne badania obrazowe
- w wybranych przypadkach biopsję prostaty
Co może oznaczać wynik?
Wyraźne stwardnienie prostaty
Może budzić niepokój i bywa wskazaniem do dalszej diagnostyki, choć nie oznacza automatycznie nowotworu.
Nierówna powierzchnia lub asymetria gruczołu
Odchylenie od typowego, gładkiego i symetrycznego obrazu prostaty - warto je zweryfikować dodatkowymi badaniami.
Wyczuwalny guzek
Ogniskowa zmiana w obrębie gruczołu, którą lekarz może wyczuć podczas badania - zwykle wymaga dalszej oceny.
Znaczna bolesność prostaty
Może wskazywać m.in. na stan zapalny gruczołu krokowego, a nie tylko na zmiany nowotworowe.
Ważne: Badanie per rectum jest krótkie, proste i zwykle dobrze tolerowane. Pozwala lekarzowi szybko ocenić prostatę i zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania.