Badanie urodynamiczne

Badanie urodynamiczne

Kiedy wykonujemy badanie urodynamiczne?

Badanie nie jest potrzebne każdemu pacjentowi z problemami z oddawaniem moczu. Najczęściej wykonuje się je wtedy, gdy lekarz potrzebuje dokładniejszej oceny pracy pęcherza. Może być przydatne m.in. przy:

  • nietrzymaniu moczu
  • częstym oddawaniu moczu
  • naglących parciach na mocz
  • trudności w opróżnianiu pęcherza
  • dużym zaleganiu moczu po mikcji
  • podejrzeniu pęcherza nadreaktywnego
  • podejrzeniu osłabionej kurczliwości pęcherza
  • chorobach neurologicznych wpływających na oddawanie moczu
  • przed niektórymi zabiegami urologicznymi
  • gdy wcześniejsze badania nie wyjaśniają przyczyny dolegliwości

Co ocenia badanie?

Podczas badania lekarz może ocenić m.in.:

  • pojemność pęcherza
  • moment pojawienia się pierwszego parcia na mocz
  • siłę parcia na mocz
  • ciśnienie wewnątrz pęcherza
  • aktywność mięśnia wypieracza pęcherza
  • obecność niekontrolowanych skurczów pęcherza
  • ciśnienie podczas oddawania moczu
  • przepływ moczu
  • sposób opróżniania pęcherza

Jak wygląda badanie?

Badanie przeprowadza się w specjalnej pracowni i trwa zwykle 30-60 minut, w zależności od zakresu badania. Najczęściej przebiega według następującego schematu:

  • pacjent oddaje mocz do urządzenia mierzącego przepływ
  • do pęcherza przez cewkę moczową wprowadzany jest cienki cewnik (czasem drugi czujnik trafia też do odbytnicy)
  • pęcherz jest stopniowo napełniany jałowym płynem, a pacjent zgłasza pierwsze, silniejsze i bardzo silne parcie
  • aparatura przez cały czas rejestruje zmiany ciśnienia
  • na końcu pacjent oddaje mocz, a urządzenie mierzy przepływ i ciśnienie podczas mikcji

Jak się przygotować?

Dokładne zalecenia mogą różnić się w zależności od pracowni. Nie należy samodzielnie odstawiać leków - niektóre z nich (np. stosowane na pęcherz lub prostatę) mogą wpływać na wynik, dlatego decyzję o czasowym odstawieniu podejmuje lekarz. Jeśli występują objawy infekcji (pieczenie przy oddawaniu moczu, gorączka, silny ból, ropny lub mętny mocz), koniecznie poinformuj o tym personel przed badaniem. Najczęściej warto również:

  • zgłosić się z wynikiem badania ogólnego moczu
  • w razie wskazań wykonać wcześniej posiew moczu
  • poinformować lekarza o przyjmowanych lekach
  • powiedzieć o przebytych operacjach urologicznych
  • poinformować o nawracających zakażeniach dróg moczowych

Czy badanie boli?

Najczęściej badanie powoduje dyskomfort, ale nie silny ból. Najbardziej odczuwalnym momentem jest wprowadzenie cienkiego cewnika przez cewkę moczową - podczas napełniania pęcherza może pojawić się parcie na mocz, uczucie pełności lub krótkotrwały dyskomfort. Po badaniu przez kilka godzin może występować niewielkie pieczenie podczas oddawania moczu. Badanie jest rutynowo wykonywane w urologii i uznawane za bezpieczne. Możliwe działania niepożądane to głównie:

  • krótkotrwałe pieczenie przy oddawaniu moczu
  • niewielki krwiomocz
  • częstsze parcie na mocz
  • rzadziej - zakażenie dróg moczowych

Urodynamika a uroflowmetria

Uroflowmetria jest prostszym badaniem, które nie wymaga cewnikowania. Badanie urodynamiczne jest bardziej rozbudowane i może odpowiedzieć na pytania, na które sama uroflowmetria nie daje odpowiedzi.

Uroflowmetria

Pacjent oddaje mocz do specjalnego urządzenia, które mierzy Qmax, objętość moczu, czas mikcji i kształt krzywej przepływu. Nie wymaga cewnikowania.

Badanie urodynamiczne

Ocenia dodatkowo ciśnienie w pęcherzu, pracę mięśnia wypieracza, zachowanie pęcherza podczas napełniania oraz relację między ciśnieniem a przepływem moczu.

Co może oznaczać wynik?

Pęcherz nadreaktywny

Podczas napełniania pojawiają się niekontrolowane skurcze mięśnia pęcherza.

Osłabiona kurczliwość pęcherza

Pęcherz nie wytwarza wystarczającego ciśnienia, aby skutecznie opróżnić się z moczu.

Przeszkoda podpęcherzowa

Mocz ma utrudniony odpływ mimo odpowiedniego skurczu pęcherza - może występować np. przy powiększonej prostacie lub zwężeniu cewki moczowej.

Zaburzenia neurologiczne pęcherza

Niektóre choroby układu nerwowego mogą zaburzać prawidłową współpracę pęcherza i zwieraczy.

Ważne: Badanie urodynamiczne nie ocenia wyglądu pęcherza - ocenia jego działanie. Odpowiada na pytanie „jak pracuje pęcherz?”, a nie „jak wygląda pęcherz?” - dlatego często uzupełnia inne badania, takie jak USG, cystoskopia czy uroflowmetria.