Badanie urodynamiczne

Kiedy wykonujemy badanie urodynamiczne?
Badanie nie jest potrzebne każdemu pacjentowi z problemami z oddawaniem moczu. Najczęściej wykonuje się je wtedy, gdy lekarz potrzebuje dokładniejszej oceny pracy pęcherza. Może być przydatne m.in. przy:
- nietrzymaniu moczu
- częstym oddawaniu moczu
- naglących parciach na mocz
- trudności w opróżnianiu pęcherza
- dużym zaleganiu moczu po mikcji
- podejrzeniu pęcherza nadreaktywnego
- podejrzeniu osłabionej kurczliwości pęcherza
- chorobach neurologicznych wpływających na oddawanie moczu
- przed niektórymi zabiegami urologicznymi
- gdy wcześniejsze badania nie wyjaśniają przyczyny dolegliwości
Co ocenia badanie?
Podczas badania lekarz może ocenić m.in.:
- pojemność pęcherza
- moment pojawienia się pierwszego parcia na mocz
- siłę parcia na mocz
- ciśnienie wewnątrz pęcherza
- aktywność mięśnia wypieracza pęcherza
- obecność niekontrolowanych skurczów pęcherza
- ciśnienie podczas oddawania moczu
- przepływ moczu
- sposób opróżniania pęcherza
Jak wygląda badanie?
Badanie przeprowadza się w specjalnej pracowni i trwa zwykle 30-60 minut, w zależności od zakresu badania. Najczęściej przebiega według następującego schematu:
- pacjent oddaje mocz do urządzenia mierzącego przepływ
- do pęcherza przez cewkę moczową wprowadzany jest cienki cewnik (czasem drugi czujnik trafia też do odbytnicy)
- pęcherz jest stopniowo napełniany jałowym płynem, a pacjent zgłasza pierwsze, silniejsze i bardzo silne parcie
- aparatura przez cały czas rejestruje zmiany ciśnienia
- na końcu pacjent oddaje mocz, a urządzenie mierzy przepływ i ciśnienie podczas mikcji
Jak się przygotować?
Dokładne zalecenia mogą różnić się w zależności od pracowni. Nie należy samodzielnie odstawiać leków - niektóre z nich (np. stosowane na pęcherz lub prostatę) mogą wpływać na wynik, dlatego decyzję o czasowym odstawieniu podejmuje lekarz. Jeśli występują objawy infekcji (pieczenie przy oddawaniu moczu, gorączka, silny ból, ropny lub mętny mocz), koniecznie poinformuj o tym personel przed badaniem. Najczęściej warto również:
- zgłosić się z wynikiem badania ogólnego moczu
- w razie wskazań wykonać wcześniej posiew moczu
- poinformować lekarza o przyjmowanych lekach
- powiedzieć o przebytych operacjach urologicznych
- poinformować o nawracających zakażeniach dróg moczowych
Czy badanie boli?
Najczęściej badanie powoduje dyskomfort, ale nie silny ból. Najbardziej odczuwalnym momentem jest wprowadzenie cienkiego cewnika przez cewkę moczową - podczas napełniania pęcherza może pojawić się parcie na mocz, uczucie pełności lub krótkotrwały dyskomfort. Po badaniu przez kilka godzin może występować niewielkie pieczenie podczas oddawania moczu. Badanie jest rutynowo wykonywane w urologii i uznawane za bezpieczne. Możliwe działania niepożądane to głównie:
- krótkotrwałe pieczenie przy oddawaniu moczu
- niewielki krwiomocz
- częstsze parcie na mocz
- rzadziej - zakażenie dróg moczowych
Urodynamika a uroflowmetria
Uroflowmetria jest prostszym badaniem, które nie wymaga cewnikowania. Badanie urodynamiczne jest bardziej rozbudowane i może odpowiedzieć na pytania, na które sama uroflowmetria nie daje odpowiedzi.
Uroflowmetria
Pacjent oddaje mocz do specjalnego urządzenia, które mierzy Qmax, objętość moczu, czas mikcji i kształt krzywej przepływu. Nie wymaga cewnikowania.
Badanie urodynamiczne
Ocenia dodatkowo ciśnienie w pęcherzu, pracę mięśnia wypieracza, zachowanie pęcherza podczas napełniania oraz relację między ciśnieniem a przepływem moczu.
Co może oznaczać wynik?
Pęcherz nadreaktywny
Podczas napełniania pojawiają się niekontrolowane skurcze mięśnia pęcherza.
Osłabiona kurczliwość pęcherza
Pęcherz nie wytwarza wystarczającego ciśnienia, aby skutecznie opróżnić się z moczu.
Przeszkoda podpęcherzowa
Mocz ma utrudniony odpływ mimo odpowiedniego skurczu pęcherza - może występować np. przy powiększonej prostacie lub zwężeniu cewki moczowej.
Zaburzenia neurologiczne pęcherza
Niektóre choroby układu nerwowego mogą zaburzać prawidłową współpracę pęcherza i zwieraczy.
Ważne: Badanie urodynamiczne nie ocenia wyglądu pęcherza - ocenia jego działanie. Odpowiada na pytanie „jak pracuje pęcherz?”, a nie „jak wygląda pęcherz?” - dlatego często uzupełnia inne badania, takie jak USG, cystoskopia czy uroflowmetria.