Albumina i białko w moczu (ACR/PCR)

Zdrowe nerki filtrują krew, zatrzymując większość potrzebnych organizmowi białek. Jeżeli filtr nerkowy zostanie uszkodzony, do moczu może przedostawać się większa ilość białka - nazywamy to białkomoczem. Niewielka ilość białka może pojawić się przejściowo, np. podczas gorączki, infekcji czy po dużym wysiłku fizycznym - dlatego pojedynczy nieprawidłowy wynik nie zawsze oznacza chorobę nerek.

ACR (Albumin-to-Creatinine Ratio) określa stosunek albuminy do kreatyniny w próbce moczu. Albumina jest jednym z najważniejszych białek znajdujących się we krwi, a jej zwiększone wydalanie z moczem może być jednym z pierwszych objawów uszkodzenia nerek. Orientacyjnie: ACR poniżej 30 mg/g to wydalanie prawidłowe lub nieznacznie zwiększone, 30-300 mg/g to umiarkowanie zwiększone, a powyżej 300 mg/g - znacznie zwiększone. Zakresy i jednostki mogą się różnić między laboratoriami, dlatego wynik najlepiej interpretować zgodnie z wartościami podanymi na wydruku. ACR jest szczególnie przydatny m.in. u osób:

• z cukrzycą
• z nadciśnieniem tętniczym
• z przewlekłą chorobą nerek
• z nieprawidłowym eGFR
• należących do grupy zwiększonego ryzyka chorób nerek

PCR (Protein-to-Creatinine Ratio) określa stosunek całkowitej ilości białka do kreatyniny w moczu. W przeciwieństwie do ACR nie mierzy wyłącznie albuminy, ale wszystkie białka obecne w moczu. PCR jest przydatny m.in. przy:

• większym białkomoczu
• podejrzeniu choroby nerek
• kontroli wcześniej stwierdzonego białkomoczu
• monitorowaniu niektórych chorób nerek

Najprościej: ACR mierzy albuminę, a PCR mierzy całkowitą ilość białka. ACR jest bardziej czuły przy niewielkim uszkodzeniu nerek i często służy do wczesnego wykrywania albuminurii, natomiast PCR lepiej pokazuje całkowitą utratę białka z moczem. Lekarz dobiera badanie zależnie od sytuacji klinicznej. Stężenie białka w moczu zależy od tego, jak rozcieńczony jest mocz - po wypiciu dużej ilości wody mocz jest bardziej rozcieńczony, a po odwodnieniu bardziej zagęszczony. Porównanie ilości albuminy lub białka do kreatyniny pozwala częściowo skorygować te różnice, dzięki czemu ACR i PCR można zwykle oznaczyć z jednej próbki moczu, bez wykonywania całodobowej zbiórki moczu.

Najczęściej wystarczy pojedyncza próbka moczu. Do badania zwykle nie trzeba być na czczo. Najlepiej:

• pobrać pierwszy poranny mocz
• przed pobraniem zachować standardową higienę
• pobrać mocz do czystego pojemnika
• dostarczyć próbkę do laboratorium zgodnie z jego zaleceniami

Pojedynczy nieprawidłowy wynik nie oznacza automatycznie choroby nerek - białkomocz lub albuminuria mogą być przejściowe. Na wynik mogą wpływać m.in. intensywny wysiłek fizyczny, gorączka, zakażenie dróg moczowych, odwodnienie, ostre choroby, znacznie podwyższone ciśnienie tętnicze czy źle kontrolowana cukrzyca. U kobiet próbka pobrana podczas miesiączki może być zanieczyszczona krwią i utrudniać interpretację - dlatego nieprawidłowy wynik często wymaga powtórzenia badania. Szczególnie ważne jest, czy nieprawidłowość utrzymuje się w kolejnych badaniach, współistnieje z obniżonym eGFR, występuje razem z krwinkomoczem, towarzyszy cukrzycy lub nadciśnieniu, albo pojawia się wraz z innymi objawami choroby nerek - dopiero cały obraz pozwala lekarzowi określić znaczenie wyniku.